پسر کوچک ملک سلمان؛ سفیر جدید عربستان در آمریکا

اوایل اردیبهشت ماه امسال ملک سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان طی احکامی چند وزیر را از کار برکنار و افراد جدیدی را به جای آنها گماشت. یکی از احکام سلطنتیِ ملک سلمان، انتصاب پسرش به عنوان سفیر عربستان در آمریکا بود که جایگزین عبدالله بن فیصل بن ترکی می‌شد. در این راستا، پسر کوچک پادشاه سعودی دیروز در کاخ سفید استوار نامه‌ی خود را به «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا تحویل داد و رسماً سفیر جدید عربستان در آمریکا شد.

«خالد بن سلمان» شنبه شب پس از ارائه استوارنامه خود به ترامپ، روابط کشورش با آمریکا را  تاریخی، استراتژیک و مبتنی بر همکاری های نزدیک توصیف کرد. 

اظهارات سفیر کم سن و سال جدید عربستان در آمریکا- که مورد تایید دولت ترامپ قرار گرفته - از تمایل وافر ریاض برای تحکیم روابط خود با واشنگتن حکایت دارد. این در حالی است که روابط دو کشور در دوره ریاست جمهوری باراک اوباما رو به تیرگی نهاده بود. 

ناگفته پیداست که نزدیکی روابط عربستان با آمریکا از همان انتصاب محمد بن سلمان به عنوان ولیعهدی کلید خورد. در این میان، فاصله زمانی اندک میان این انتصاب با امضای توافقنامه تسلیحاتی نجومی اخیر میان ریاض و واشنگتن، این شائبه را تقویت کرد که آمریکایی‌ها  از بن سلمان را در گرو امتیازگیری (باج‌گرفتن) حمایت خواهند کرد و به قول معروف از نظر ترامپ تاجرپیشه «بی‌مایه فطیره». از همین‌ روی بود که دولت ترامپ با خرسندی این توافقنامه تاریخی را به ارزش حدود 400 میلیارد دلار با عربستان به امضاء رساند.

البته این نزدیکی تنها به مسایل اقتصادی محدود نماند و به حوزه سیاست خارجی هم تسری یافته است. به طوری که به نظر می‌رسد دولت ترامپ، تبعیت و اطاعت‌پذیری محض بن سلمان را در این حوزه دریافت کرده است. سیاست خصومت‌آمیز عربستان در قبال ایران و جنگ‌افروزی سعودی‌ها در منطقه در این راستا قابل ارزیابی است. 

بر همین اساس نبایستی انتظار داشت که افراطی‌گری و تنش‌زایی خاندان سعودی در منطقه فروکش کند چراکه محمد بن سلمان، شاهزاده‌ای افراطی، متکبر، ماجراجو و جنگ طلب است که با افزایش گسترده اختیاراتش پس از ولایت عهدی، بدون شک مسیر تازه‌ای را برای تحقق اهداف توسعه‌طلبانه خود در منطقه پیش خواهد گرفت. خالد سلمان هم از این قاعده مستثنی نیست و در این مسیر، جای در پای برادر بزرگ‌تر خود خواهد گذاشت.

از همین‌رو از  مشارکت خالد بن سلمان در نشست هفته گذشته سلمان بن عبد العزیز، پادشاه عربستان با رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه آمریکا، مشخص بود که وی توجه زیادی به ایجاد تغییر در روابط دو کشور در جهت استراتژی آمریکا - اتحاد اعراب و رژیم صهیونیستی در یک جبهه متحد در مقابل ایران و ائتلاف سازی علیه ایران - دارد. خبرگزاری عربستان تصویری از سفیر جدید در حال نوشتن ملاحظات این نشست منتشر کرد. علاوه بر این، وی در نشست وزرای امور خارجه چهار کشور تحریم‌کننده قطر که با حضور تیلرسون برگزار شد، شرکت داشت.

همچنین در حوزه داخلی برخی از تحلیل‌گران، انتصاب خالد بن سلمان به عنوان سفیر جدید عربستان در آمریکا را در چارچوب کودتای نرم شاه عربستان بررسی و ارزیابی می‌کنند. «سلمان بن عبدالعزیز» شاه عربستان 21 ژوئن در فرمانی با نادیده گرفتن عرف وراثت حاکم بر آل سعود، «محمد بن نایف» (ولیعهد پیشین) را برکنار و پسرش «محمد بن سلمان» را به عنوان جانشین خود تعیین کرد. 

گفتنی است که پسر ملک سلمان در حالی ولیعهد عربستان شده است که بر اساس منشور و وصیت ملک عبدالعزیز مؤسس خاندان سعودی، قرار بود قدرت از برادر به برادر برسد و تا زمانی که فرزندان وی زنده هستند قدرت به نسل سوم شاهزاده‌ها نرسد اما ملک سلمان از زمان روی کار آمدن، این عرف حاکم بر آل سعود را عملا" نادیده گرفته و اکنون هم گفته می‌شود که وی در آینده‌ای نزدیک بر کرسی پادشاهی عربستان تکیه خواهد زد.

.................................................

مصطفی عبدلی