کندلوس، دهکده 4 هزار ساله؛ زیبای مازنی

به گزارش گروه وبگردی خبرگزاری صدا و سیما، سرزمین پنهاورمان ایران، پر از زیبای منحصر به فردی است که بعضی از آن‌ها بسیار وصف‌ناپذیرند، به طوری که از دیدنشان شگفت‌زده می‌شویم. هر منطقه‌ای از ایران را که برای گردشگری مجازی انتخاب کنید؛ جنوب، شمال، شرق یا غرب؛ در هر نقطه از کشور با چشم‌انداز‌های بی‌نظیری روبه‌رو می‌شوید که نمی‌توانید از تماشای زیبایی‌های آن به راحتی بگذرید.

روستا‌ها هم از این قاعده مستثنا نیستند، چراکه هر یک از آن‌ها زیبایی‌های خاص خود را دارند که نشان‌دهنده فرهنگ، تاریخ و طبیعت آن مناطق است. یکی از این روستا‌هایی که زیبایی‌های طبیعی را به معنای واقعی می‌تواند برایتان به تصویر بکشد، روستای ۴ هزار ساله کندلوس است که ارزش تاریخی زیادی دارد؛ جایی که با ورود به آن حال و هوای متفاوتی را تجربه می‌کنید و از زیبایی‌های وصف نشدنی‌اش انگشت به دهان می‌مانید. این روستا که شهرت جهانی دارد و از آن به عنوان بهشتی پنهان یاد می‌شود، انسان را به دنیایی متفاوت می‌برد و حسی فوق‌العاده به او منتقل می‌کند. این دهکده زیبا به معنای واقعی بهشت است، چراکه می‌توانید ساعت‌ها در آغوش طبیعت آرامش را حس کنید و اندک زمانی را فارغ از مشکلات و دغدغه‌های زندگی، رویایی بگذرانید.

این روستا، یکی از قدیمی‌ترین سکونتگاه‌های انسان به شمار می‌رود. باستان‌شناسان، قدمت کندلوس را هزاره سوم قبل از میلاد عنوان کرده‌اند. وجود قبرستان‌های زرتشتی و مانوی و ظروف و اشیای قدیمی کشف شده در این روستا، نشانه‌های تاریخی کندلوس است.

همچنین ناصرالدین شاه قاجار در سال ۱۲۹۲ هجری چند روزی را در محلی نزدیک به کندلوس و در تنگه میخساز گذرانده و در خاطرات سفرش از این بهشت پنهان نام برده است. در این سفر کمال‌الملک، نقاش مشهور ایرانی نیز حضور داشته و تابلویی زیبا از این روستا به تصویر کشیده که امروز در کاخ صاحبقرانیه تهران می‌توان از آن بازدید کرد. برخی منابع نیز کندلوس را گذرگاه رستم، قهرمان اسطوره‌ای ایران عنوان کرده‌اند و برای آن ارزش زیادی قائل هستند.

به محض ورود به کندلوس، اولین چیزی که جلب‌توجه می‌کند، مسیر‌های سنگفرش شده‌ای است که هر مسافری را ترغیب به قدم زدن و پیاده‌روی می‌کند. با حضور در این روستا، معماری خاص آن، شما را برای لحظه‌ای متوقف خواهد کرد. خانه‌های قدیمی با نمای چوبی، سقف‌های چوبی، پنجره‌های کوچک، دیوار‌های کاهگلی، کوچه‌های سنگفرش شده سربالایی و سرپایینی و سقف‌های شیروانی، چهره‌ای خاص به آن بخشیده‌اند که مطمئنا از تماشای آن‌ها سیر نخواهید شد.

در این روستا خانه‌ها دارای بافت مسکونی متراکمی هستند، به گونه‌ای که در شیب ملایم دامنه کوه شکل گرفته‌اند. بیشتر خانه‌های قدیمی از دو طبقه تشکیل شده‌اند و با سقفی شیروانی و پوشش لت‌کوبی یا سفالی خودنمایی می‌کنند. در ساخت بنا‌های قدیمی که با دیدن آن‌ها به گذشته می‌روید و می‌توانید کمی در تاریخ غرق شوید از سنگ، گل، خشت و چوب استفاده شده است. از جمعیت کندلوس آمار دقیقی در دسترس نیست، چراکه جمعیت این روستا در زمستان کاهش می‌یابد و در تابستان به دلیل آب و هوای ییلاقی‌اش افزایش می‌یابد.

قرار گرفتن کندلوس در سلسله جبال البرز و در میان دره‌ای موسوم به زانوس، باعث شده طبیعت در این روستا به زیباترین شکل ممکن به تصویر کشیده شود. در حاشیه رودخانه کندلوس و دره زانوس انواع مختلفی از گونه‏‌های گیاهی و جانوری را خواهد دید که یکی دیگر از جاذبه‌های طبیعی این روستا هستند. چشمه‌سار‌های فراوان در کنار مناطق دشتی و جنگلی هم بر جذابیت‌های کندلوس افزوده است.

همانطور که گفتیم در بهشت پنهان ایران دیدنی‌های زیادی وجود دارد، دیدنی‌هایی که شاید هیچ جای دیگر آن‌ها را ندیده باشید.

این موزه که نخستین موزه روستایی جهان است، با هدف اشاعه فرهنگ اصیل و بومی منطقه و با طراحی مهندسان و به کمک اهالی ساخته شده است. موزه کندلوس در مدت شش سال با تلاش دکتر علی‌اصغر جهانگیری ساخته شد. گفته می‌شود دکتر جهانگیری در کودکی تلاش برای حفظ میراث گذشتگان خود را آغاز کرد و به جست وجوی فراوانی پرداخت تا توانست اشیای تاریخی و فرهنگی اجدادش را در قالب موزه‌ای جمع کند. در این موزه تمام اشیا از هزاره دوم قبل از میلاد تا دوره قاجاریه به نمایش گذاشته شده و سیر تحول تاریخی و فرهنگی این منطقه نیز به خوبی به تصویر کشیده شده است. در این موزه می‌توان از اسناد تاریخی، کتب خطی و اسناد تذهیب شده، ابزار زیستی مانند قفل، قیچی و چپق، پوشاک و بافته‌ها، زیورآلات و نقاشی‌های سنتی و قهوه‌خانه‌های ایران در آرامش کامل بازدید کرد و با دیدن آن‌ها به عمق تاریخ رفت.

مجتمع کشاورزی کندلوس نیز در سال ۶۵ و با اهدافی، چون کشت، پرورش، تولید و بسته بندی گیاهان اصلی دارویی، معطر و همچنین تولید اسانس‌ها و روغن‌های گیاهی تاسیس و برای اولین بار در ایران باغ بوتانیک (موزه گیاهان دارویی) در زمینی به مساحت ۱۰ هکتار بنا شد که به تولید و عرضه محصولات گوناگون در زمینه‌های مختلف اقدام کرده و محصولات خود را به بیشتر کشور‌های جهان صادر می‌کند.

این حمام که به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده گفته می‌شود مربوط به اواسط دوره قاجار است. حمام کندلوس با سقفی گنبدی شکل و دیواره‌های کاهگلی در ورودی روستا جا خوش کرده است.

 

در قسمت شرقی روستا نیز بنای آرامگاهی با برج آجری کوچک و چهار ضلعی و ایوانی چوبین دیده می‌شود که در صحن خود کتیبه‌ای از آیات قرآنی دارد. این بنا که قدمتی ۱۰۰ ساله دارد، یکی از اماکن زیارتگاهی روستای کندلوس است.

رستوران کندلوس با بنای چوبی که با گلدان‌های پر از گل رنگارنگ تزیین شده، می‌تواند توجه هر مسافری را به خود جلب کند. در این رستوران می‌توان طعم بهترین چای گیاهی، نوشابه گیاهی، سبزی خوردن وحشی، گیاهان خوراکی (گزنه) و میوه‌های جنگلی را چشید؛ طعم‌هایی که تا مدت‌ها آن‌ها را فراموش نخواهید کرد.

این آبشار ۱۰ متری در ۵ کیلومتری روستا قرار گرفته که در میان جنگل محصور شده و آب از بالای آن به صورت قطرات به پایین می‌ریزد. البته اگر قصد دیدن آبشار کندلوس را داشته باشید، برای رسیدن به آن باید زحمت یک ساعت پیاده‌روی را بکشید.

در نزدیکی کندلوس، بزرگ‌ترین چشمه آب معدنی سرد منطقه به نام دیوچشمه قرار گرفته که آبی گوارا دارد و از قلب زمین می‌جوشد. در پایین روستا هم چشمه‌های آب معدنی دیگری وجود دارد.

از خوراکی‌های سنتی کندلوس باید از کماج، راه نون (نان پخته شده در تنور‌های سنتی)، آش کدو، بادونه (خوراکی که از برنج خشک شده درست می‌شود)، بورانی و... نام برد. خوشمزه‌های محلی که مزه آن‌ها برایتان تازگی خواهد داشت.

 

در گذشته‌های نه‌چندان دور بافت قالی، چادرشب، شمد و ساخت صنایع چوبی و ابزار‌های فلزی در این منطقه رونق زیادی داشتند، اما امروزه جاجیم، ایزار (پارچه پشمی چهارخانه دستباف)، جوراب، دستکش و بلوزپشمی گلدار و نمدمالی مهم‌ترین صنایع‌دستی روستا محسوب می‌شوند.

 

در این بهشت کوچک هم مردمانش مانند بسیاری از مناطق دیگر، آیین‌های خاص خودشان را دارند. مراسم سال مج (خوشقدم) که یکی از زیباترین و مهم‌ترین آیین‌های کندلوس است، هنگام آغاز سال نو اجرا می‌شود. در این مراسم، ابتدا اسم چند کودک یا نوجوان خانواده را انتخاب و با نام هریک از آن‌ها با قرآن مجید استخاره می‌کنند و هر کدام که خوب آمد، به عنوان سال مج انتخاب می‌شود. وظیفه این کودک یا نوجوان این است که به محض تحویل سال با سینی که درون آن کلام‌الله مجید، سبزه، شیرینی و یک ظرف پر از آب است، قبل از دیگران وارد خانه شود و آب ظرفی را که در دست دارد، در گوشه اتاق‌ها بریزد. به باور اهالی، این کار سالی پربار و پربرکت برای خانواده به ارمغان می‌آورد.

یکی از قدیمی‌ترین جشن‌های ایرانیان جشن سیزده‌شو است که در بسیاری از مناطق استان مازندران برگزار می‌شود. تاریخ این جشن در تقویم شمسی ۱۲ آبان‌ماه است. مردم کندلوس، این جشن را به پیروزی کاوه بر ضحاک و جشن مهرگان نسبت می‌دهند و با برپایی آیین‌های ویژه و آماده کردن خوراکی‌های سیزده‌گانه همچون کاچی، شیرینی پِتی بَزه نون، کماج، گردو، سنجد، شیرینی، میوه، چای و ... آن را به بهترین شکل ممکن برگزار می‌کنند.

 

متداول‌ترین آلت موسیقی در این روستا نی هفت‌بند است، اما دهل و سرنا هم شهرت زیادی در بین مردم دارد. در زبان محلی به سرنا، پسپسی می‌گویند و آن را از چوب شمشاد تهیه می‌کنند. آهنگ‌های طالب طالبا در مایه درآمد سه‌گاه، امیری در مایه عشاق و دشتی و عروس سوار کردن در مایه‌ای از ماهور و بیات ترک از جمله جلوه‌های موسیقی در این روستا محسوب می‌شوند.

کندلوس برای پذیرایی از مسافران از امکانات خوبی برخوردار است. این روستا مهمانسرای سنتی و زیبایی دارد که می‌توانید چند روزی در آن اقامت داشته باشید. همچنین در روستا و اطراف آن، محلی‌ها خانه هایشان را اجاره می‌دهند که با ساکن شدن در این خانه ها، ساعات خوش و متفاوتی را می‌توانید تجربه کنید.

کندلوس مردمانی مهربان، پرانرژی و مهمان‌نواز دارد که به زبان کجوری صحبت می‌کنند. قناعت در این روستا به حدی است که شما هیچ متکدی در آن نمی‌بینید. در کندلوس بر در خانه‌ها، مهر و مومی دیده نمی‌شود و با اینکه خانه‌ها ۹ ماه از سال خالی از سکنه هستند، اما گفته می‌شود تاکنون سرقتی در این روستا رخ نداده است. از آن مهم‌تر قتل و جنایت هم جایی در این روستا ندارد و کندلوس از امنیت کاملی برخوردار است.
نکته جالب توجه در خصوص کندلوس، پاکیزگی آن است. اینجا عاری از هرگونه آلودگی و زباله است؛ اتفاقی خوشایند که به همت اهالی روستا برمی‌گردد.

 

کوچه پس کوچه‌های سنگفرش شده روستا وسوسه‌تان می‌کند که به دور از دغدغه‌های این روز‌های زندگی در این معابر زیبا قدم بزنید و برای لحظاتی خود را به زمان بسپارید. لحظاتی که شاید دیگر برایتان تکرار نشود. پس اگر راهی کندلوس شدید، گشت و گذار را فراموش نکنید. کوهنوردی هم گزینه خوبی است، چراکه علاوه بر کسب تجربه‌های تازه، با حضور در ارتفاعات می‌توانید به تماشای روستا بنشینید و از این همه زیبایی لذت ببرید. عکاسی و ثبت خاطرات به یادمانی را هم فراموش نکنید. سوژه‌های زیادی در کندلوس و اطراف آن وجود دارند که می‌توانند در دوربین مسافران ثبت شوند. درختان سر به فلک کشیده، مردمان خونگرم و مهمان نواز، کوچه‌های پرپیچ و خم با آن خانه‌های کاهگلی بهترین بهانه برای ثبت خاطرات و تصاویر به یادماندنی هستند.

بعد از ریشه کنی ویروس کرونا، بهترین فصل برای سفر به کندلوس بهار و تابستان است. سرسبزی طبیعت و آب و هوای معتدل در این دو فصل، سفری فوق‌العاده را برایتان رقم می‌زند. پاییز این منطقه هم زیباست، چراکه طبیعت رنگارنگ کندلوس جلوه خاصی به روستا می‌دهد که در نوع خود بسیار بی نظیر است.به امید روزی که ویروس منحوس کرونا ریشه کن شود.