انقلاب اسلامی و هویت بخشی به زنان

در دوران سیاه پهلوی، به لحاظ تسلط فرهنگ غرب و نبود سازوکار فرهنگی با موضوع اسلام، از هرگونه تحرک و فعالیت سیاسی از زن مسلمان سلب شده بود. اما با پیروزی انقلاب اسلامی زمینه کمک به هویت‌بخشی نقش زنان و افزایش مشارکت اجتماعی آنان فراهم شد که از آن می‌توان به عنوان یکی از دستاورد‌های انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ برشمرد.

در این میان یکی دیگر از افتخارات انقلاب اسلامی در طول چهار دهه پس از پیروزی شکوهمند اتقلاب اسلامی می‌توان به آن اشاره کرد به کارگرفته شدن مسئله جنسیت در خدمت تعالی زنان بود.
برخلاف دوران پهلوی که زن ایرانی را همچون زن غربی، جلوه هیجانات جنسی قرار داده بود، با پیروزی انقلاب اسلامی سعی شده از ظرفیت‌ها و استعداد فکری و توانمندی عظیم زن برای تعالی او و جامعه استفاده شود، به تعبیری زن مسلمان ایرانی جایگاه اصلی خود را نخست در نهاد خانواده و سپس در عرصه اجتماع بازیافت.

از دیگر برکات اتقلاب اسلامی برای زنان در واقع ارتقاء حقوق و کرامت انسانی آتهاست، چرا که ارتقاء حقوق و کرامت انسانی زنان و توانمندسازی آنان از جمله پیش شرط‌های لازم برای توسعه جامعه اسلامی- ایرانی است و در این بین حضور زنان در عرصه‌های مختلف همدوش با مردان به خوبی بازنمایی کننده این موضوع در ابعاد مختلف در عرصه اجتماع است و در این زمینه آمار‌های مرتبط با حضور موفق زنان کشورمان در حوزه‌های دانشگاهی، پزشکی، مدیریتی و... نقش آفرینی مثبت و چشمگیر این قشر اثر گذار جامعه موید این مهم است.

همچنانکه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، تنها ۶ درصد از دانش آموختگان دانشگاهی را زنان تشکیل می‌دادند که این آمار اکنون نزدیک به ۵۰ درصد رسیده است.
پیش از انقلاب اسلامی سهم زنان از عضویت در هیئت علمی دانشگاه‌ها حدود یک درصد بود که این رقم اکنون به بیش از ۲۱ درصد رسیده است.

پیش از انقلاب اسلامی در دوره سیاه پهلوی، شاخص امید به زندگی در میان زنان در ایران به حدود ۵۷ درصد می‌رسید که اکنون به بیش از ۷۷ درصد افزایش یافته است، یا تعداد پزشکان متخصص زن در حوزه زنان از ۱۶ درصد به ۹۸ درصد رسیده و همچنین کاهش ۹۰ درصدی مرگ و میر مادران هنگام زایمان را به دنبال داشته است.
با این اوصاف درکنار این فعالیت‌ها و موفقیت‌ها همچنین می‌توان به نقش آفرینی برجسته زنان در جایگاه‌های مدیریتی اشاره داشت، همچنانکه پیش از انقلاب اسلامی مدیران زن تنها بیش از ۶ درصد را دربرمی گرفت، اما اکنون این نقش مدیریتی به بیش از ۴۰ درصد رسیده است.

با توجه به آنچه اجمالی اشاره شد در کنار تمام این پیشرفت‌ها و اثربخشی‌های زنان کشورمان در عرصه‌های مختلف، نقش بانوان در دفاع مقدّس و در سال‌های اخیر درپی شیوع کرونا نیز نقش زنان در عرصه‌های مختلف همکاری و هم‌افزایی دوش به دوش مردان کشورمان برای مبارزه با این ویروس منحوس چه در لباس پرستاری، پزشکی و مدافعان سلامت و چه در صحنه‌های اجتماعی و خانواده قابل ستودنی است.

درمجموع می‌توان گفت انقلاب اسلامی افق و چشم اندازی نوین برای حضور زنان در جامعه در تمام ابعاد برای رشد خودشان و ارایه توانمندیهایشان هم در نهاد خانواده هم عرصه اجتماع فراهم ساخت.

نویسنده: محمد نیک ملکی