قیام ملا خلیل گوره مری علیه کشف حجاب رضاخان

به گزارش خبرگزاری صدا وسیمای مرکز مهاباد؛ ملاخلیل گوره مری، این روحانی مبارز و خستگی ناپذیر پس از سالها تبلیغ دین اسلام و مبارزه با حکومت طاغوت، در سال 1334  از دنیا رفت اما یاد و خاطره وی برای همیشه در بین مردم منطقه موکریان زنده ماند.
سال ۱۳۰۴: رضاشاه از ابتدای سلطنت به فکر تجدد و نوگرایی بود. در این راستا بود که رژیم قدم به قدم در این راه گام برداشت و ۷ سال قبل از اجرای رسمی قانون کشف حجاب، قانون یکسان سازی لباس را به اجرا گذاشت. تصویب قانون یکسان سازی لباس را می‌توان مقدمه‌ای بر کشف حجاب رضاخانی تلقی کرد. قانون اتحاد لباس اتباع ایرانی در داخل مملکت در دهم دی ماه سال ۱۳۰۷ شمسی در مجلس شورای ملی وقت تصویب شد. با تصویب این قانون، مردان و زنان از هر طبقه و قشری بودند باید لباس فرمی که تعاریف مشخصی را در نظامنامه برای آن آورده شده بود، بپوشند و تخطی از آن، پیامدهای ناگواری برای متخلفین به دنبال داشت. رژیم فکر می‌کرد که اگر همه لباس متحدالشکل بپوشند کلاه پهلوی بر سر بگذارند و نسبت به سنت‌های دینی سست شوند، متمدن خواهند شد.دولت رضاخان در راستای اجرایی کردن این قانون در بین روحانیون، پوشیدن لباس را مشروط به گذراندن امتحان کرد. در پی این وقایع در ایران، عکس‌العمل‌های زیادی گزارش شد که در این میان در استان کردستان و منطقه مکریان هم این فرمان نابخردانه تبعات خاص خود را داشت و باعث شد روحانی خوشنام و معتبر منطقه مکریان به نام"ملاخلیل گوره‌مه ری" علیه دستور یکسان سازی لباس از سوی رضاخان میرپنج قیام کند و رهبر قیامی موسوم به قیام ملاخلیل گوره مه ری شود. این روحانی کرد که شناخت دقیقی از سنن و عقاید ریشه دار مردم منطقه داشت بخوبی می‌دانست عفت و حیا از بارزترین خصلت های مردم کورد به شمار می‌رود. لباس‌ زنان و مردان کورد از معدود پوشش هایی است که همراستا با اعتقاد راسخ کوردها کاملاً با قالب، اسلوب و قواعد شرعی حجاب در دین اسلام همخوانی دارد. ملاخلیل فتوا به حرامی قانون یکسان سازی لباس رضاشاه می‌دهد. این حکم در بین ایلات و عشایر منطقه مخصوصاً عشایر منگور واجب و محترم شمرده می‌شود و از ملاخلیل حمایت می‌کنند و این قیام را قیام دینی و آیینی و وظیفه‌ای برای پاسداری از هویت و فرهنگ و شرف خود می‌دانند. اولین اقدام رضاشاه برای خاموش کردن این قیام مردم منطقه مکریان، در زمستان سال ۱۳۰۷ هجری شمسی با قطع تلگراف و تلفن دولتی بین‌ مهاباد و سردشت شکل گرفت.درگیری‌ها بین نیروهای رضاشاه و ملاخلیل و یارانش در روستای خلیفان موجب شد تا ارتش رضاخان برای سرکوب ملت خود به حمله هوایی و بمباران متوسل شود. مقاومت‌ها و مبارزات ملاخلیل علیه رضاشاه موجب شد تا شاه فرمان صادره را ملغی و افراد دستگیر شده را آزاد کند. این، بزرگترین پیروزی برای ملاخلیل به شمار می‌رفت که باعث عقب نشینی رضاشاه و ارتش او از این فرمان نابخردانه در مهاباد و منطقه مکریان شد."ملاخلیل" سرانجام پس از چند سال نبرد با نیروهای حکومتی به عراق مهاجرت کرد و در سالهای پایان عمر خود دوباره در زادگاهش روستای «گوره‌مه‌ر» ساکن شد.این روحانی مبارز و خستگی ناپذیر پس از سالها تبلیغ دین اسلام و مبارزه با حکومت طاغوت در سال ۱۳۳۴ از دنیا رفت اما یاد و خاطر وی برای همیشه در بین مردم این منطقه زنده ماند.

خبرنگار: شهریار ادیب    سردبیر: رحمان جنگلی