چالش‌های توسعه و مدیریت فضای مجازی، مانع تحقق اهداف می‌شوند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، سید محمدامین آقامیری دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی با جمعی از نخبگان جوان کشور با موضوع آخرین وضعیت بهره مندی از فضای مجازی کشور و چگونگی جلوگیری از آسیب‌های این فضا دیدار و گفت‌و‌گو کرد.

آقامیری در این دیدار با تاکید بر ماهیت و وظایف مرتبط با مرکز ملی فضای مجازی در زمینه ایجاد چارچوب، نظارت و کنترل کلان بر فضای مجازی کشور، گفت: تدوین و شفاف‌سازی چارچوب‌ها و سیاست‌ها و همچنین پیگیری اجرای آن‌ها توسط دستگاه‌های مسئول در کنار مدیریت فضای رسانه‌ای و امنیت روانی و سایبری جامعه بر عهده ما است.

وی در تشریح وضعیت وابستگی مردم به فضای مجازی، افزود: در یکی از نشست‌های مجمع حکمرانی اینترنت (IGF) که چند سال پیش برگزار شد، موضوع اعتیاد به فضای مجازی به‌عنوان یک مسئله جهانی مطرح و حتی بحث‌هایی درباره لزوم به‌رسمیت‌شناختن آن به‌عنوان یک آسیب اجتماعی و تدوین پروتکل‌های درمانی ویژه بررسی شد که این نشان می‌دهد که این مسئله صرفاً داخلی نیست و در سطح بین‌المللی نیز به‌عنوان یک چالش جدی مورد توجه قرار گرفته است.

دبیر شورای عالی فضای مجازی به اشاره به تفاوت‌های نسلی در مواجهه با فضای مجازی تصریح کرد: نسل ما، نسلی است که در فضای فیزیکی متولد شده و رشد کرده و سپس به فضای مجازی مهاجرت کرده است. این در حالی است که نسل‌های بعدی، «بومیان فضای مجازی» یا همان سایبر نیتیو‌ها هستند که از ابتدا در این فضا زیسته‌اند و منطق، زبان و زیست‌جهان آن را به‌طور طبیعی درک می‌کنند. این تفاوت نسلی، یکی از مسائل بنیادین در حکمرانی فضای مجازی است.

آقامیری گفت: موضوع توسعه و مدیریت فضای مجازی سال‌ها است در اسناد راهبردی کشور پیش‌بینی شده، اما اجرای بخشی از آن متاسفانه با کندی و چالش‌های جدی در دستگاه‌های مختلف مواجه بوده که مانع تحقق اهداف شده است که امیدوارم از سال آینده، به‌تدریج شاهد خروجی‌های عملی باشیم.

آقامیری با بیان اینکه در حوزه آموزش، به‌ویژه در تعامل با وزارت آموزش و پرورش، همکاری‌ها و تعاملات مثبتی شکل گرفته و موضوعات فرهنگی، اجتماعی و آموزشی در بستر اینترنت مورد توجه قرار گرفته است، اظهار داشت: سند سواد فضای مجازی نیز تدوین و حتی به‌صورت رسمی منتشر شده که البته چالش‌های جدی، به‌ویژه در زمینه مقابله با اخبار جعلی و حفظ امنیت روانی جامعه، وجود دارد.

وی با تاکید کرد: تجربه‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که این چالش مختص ایران نیست و برای مثال، اختلافات دولت‌های مختلف در جهان با سکو‌های مختلف وجود دارد که در واقع تمرکز صرف بر «محتوا» نیست بلکه اصل مسئله، سکو و سازوکار‌های آن است و حتی در ماجرای اختلافات میان آمریکا و تیک‌تاک، موضوع صرفاً محتوای منتشرشده نبود و در مقطعی، زیرساخت‌ها، داده‌ها و حتی بسته‌های نرم‌افزاری تیک‌تاک به شرکت اوراکل منتقل و دسترسی به کد منبع فراهم شد تا مشخص شود این سکو دقیقاً چه کارکرد‌هایی دارد که در نهایت هم آمریکا به این جمع‌بندی رسید که حتی با این اقدامات نیز، اگر خود سکو همکاری نکند، امکان اعمال حاکمیت کامل وجود نخواهد داشت بنابراین تیک‌تاک در آمریکا ناگزیر شد تحت نظارت سخت‌گیرانه و فراتر از چارچوب‌های متعارف بین‌المللی فعالیت کند.

رئیس مرکز ملی فضای مجازی با بیان اینکه مدل تنظیم‌گری اروپایی که زمانی به‌عنوان الگویی پیشرو مطرح بود، با نوعی عقب‌نشینی مواجه شده است، گفت: توازن قدرت عملاً به نفع سکو‌ها تغییر کرده و ابزار‌های تنظیم گرانه کارایی پیشین خود را از دست داده‌اند.

آقامیری خاطرنشان کرد: مواجهه با سکو‌ها نیازمند راهکار‌های چندلایه، هوشمند و مبتنی بر واقعیت‌های قدرت در عرصه بین‌الملل است. این مسیر نه ساده است و نه کوتاه، اما بدون طراحی راهبردی و ورود به لایه‌های عمیق مسئله، امکان مدیریت مؤثر فضای مجازی وجود نخواهد داشت.

گفتنی است؛ در این دیدار، جوان نخبه کشور بر موضوعاتی همچون توجه به مسئله حکمرانی هوشمند در کشور، تعدد نهاد‌های تصمیم گیر در فضای مجازی، تربیت نیرو‌های متخصص در حوزه امنیت سایبری، ترویج سواد رسانه و سواد امنیت سایبری برای نخبگان و عموم مردم و توجه به حاکمیت داده و تدوین سند در این زمینه تاکید کرد.