کشاورزان مازندرانی در دام اصلاحات ارضی شاه

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مازندران؛ اصلاحات ارضی دهه ۴۰ که با طراحی ایالات متحده و در چارچوب رقابت‌های جنگ سرد برای مقابله با نفوذ کمونیسم در ایران اجرا شد، نه تنها بهبودی در زندگی کشاورزان مازندرانی ایجاد نکرد، بلکه به از دست رفتن زمین‌ها و اموال بسیاری از آنان انجامید.

پس از جنگ جهانی دوم و تقسیم جهان میان دو ابرقدرت، جان اف.کندی رئیس‌جمهور آمریکا برای توسعه نفوذ و مهار کمونیسم، بر اجرای اصلاحات ارضی در کشورهای مختلف از جمله ایران تأکید کرد. رژیم شاه در اوائل دهه ۴۰، این طرح را نه به عنوان یک ضرورت اقتصادی، بلکه بیش‌تر به مثابه اقدامی سیاسی برای کاهش قدرت زمین‌داران و مالکان بزرگ به اجرا گذاشت.

یک خبرنگار سوئیسی در آن دوره وضعیت بخش کشاورزی ایران را شبیه قرون وسطی توصیف کرده بود. در این شرایط، کشاورزان بدون آمادگی لازم برای ورود به نظام جدید رها شدند و برای خرید ماشین‌آلات آمریکایی مجبور به پرداخت ۳۵۰ تومان برای هر هکتار بودند.

یکی دیگر از شیوه‌های کاهش قدرت مالکان بزرگ، ایجاد شرکت‌های سهامی زراعی بود. شرکت‌هایی که قرار بود جایگزین اربابان روستا شوند، اما عملکرد آن‌ها تفاوت چندانی با نظام خوانین نداشت. این شرکت‌ها با وعده مکانیزاسیون و نوسازی، از کشاورزان امضا گرفتند و در نهایت کشاورزان مالکیت خود را از دست دادند.

 اصلاحات ارضی در عمل، نه تنها به بهبود معیشت کشاورزان منجر نشد، بلکه ساختار سنتی کشاورزی را بدون ایجاد جایگزین مناسب، دچار فروپاشی کرد.

گزارش از زینب نجاتی